Takip et, tablet PC Kazan

İK Blog  |  

İş arama, CV hazırlama, iş görüşmesi, kişisel gelişim
gibi konular üzerine İK Blog yazıları...

Kriz Kavramı ve Krize Psikolojik Müdahalenin Temel Unsurları

Yazar: Serap Altekin     Tarih: 06/07/2012


Etiketler: kriz, psikoloji

Kriz Kavramı ve Krize Psikolojik Müdahalenin Temel Unsurları-Serap Altekin - CVyolla.com


Hayatımız ve gelişimsel öykümüz içinde çok sayıda inişler ve çıkışlar yaşıyoruz. Bunlardan bazıları ile kolaylıkla baş edip yolumuza devam edebilirken; bazıları sınırlarımız zorluyor ve baş etme kapasitemizi aşarak dinamiklerimizi ve dengemizi yerinden oynatabiliyor. Zaman zaman birer kriz haline gelen bu zorlanmalar, sadece bireysel boyutta değil, toplumsal hatta küresel boyutta da karşımıza çıkabiliyor. En güncel krizlerden biri olan küresel ısınma, 1930'larda tüm dünya ülkelerini etkileyen büyük ekonomik depresyon (great depression), Türkiye'deki 1995 ekonomik krizi, 1999 Marmara depremi, 2003 terör patlamaları ve son aylarda yaşanan politik belirsizlikler ilk akla gelen kriz örneklerinden birkaçı sadece...

Kriz ne demektir ?

Günlük yaşam deneyimlerimizin ve kontrolümüzün dışında gelişen, çoğu zaman ani gelen ve şiddetli bir etkiye sahip olan, baş etme kapasitemizi aşan ve belirli bir gerilim, zorlanma, kaygı ya da çatışma yaratan olay ve durumlar genel anlamda "KRİZ" adı altında toplanır.

Tanımsal olarak kriz kavramı, hem tehlikeyi, tehditi, riski ve kaybı; ama hem de firsatı, yeniliği, gelişimi ve tekamülü barındırır içinde. Kriz, yaşandığı noktada önce bir dezorganizasyona, kaosa ve dengelerin bozulmasına neden olur; günlük yaşamı sekteye uğratır ve genel işlevsellik düzeyini düşürür. Ancak bireyin nasıl baş ettiğine bağlı olarak krizin sonuçlarının ne yönde olacağı şekillenir. Etkin bir krize müdahale ve etkili baş etme yönetemleri ile birey, öncekinden daha yüksek bir işlevsellik düzeyine bile kavuşabilir; yeniden yapılanarak, güçlenerek ve olgunlaşarak çıkabilir kriz durumundan...

Krizin türleri ;

1. Varoluşsal Krizler ; yaşamsal sorgulamalar, hayatın anlamına, evrenin düzenine dair sorgulamalar, kendini gerçekleştirme arzusu etrafındaki hayalkırıklıkları ile gelen krizler...

2. Gelişimsel Krizler ; ergenlik, menapoz, emeklilik, mezuniyet, evlilik, anne-baba olma gibi yaşamsal değişikliklerle gelebilen krizler...

3. Durumsal Krizler ; Ayrılık, boşanma, iflas, iş değişimi, taşınma, kaza gibi durumlar...

4. Komplike Krizler ; fiziksel ya da ruhsal hastalık, bir yakının ölümü gibi kayıp içeren ağır ve sarsıcı durumlar, taciz, tecavüz, gasp ya da terör gibi insan eliyle olan felaketler, deprem, sel, fırtına ve benzeri doğal afetler gibi katman katman kayıp ve zorluk taşıyan olay ve durumlar...

5. Sosyal, ekonomik ve politik krizler ; sadece bireyleri ya da belirli bir grubu değil, toplumu ve nesilleri etkileme potansiyelindeki krizler...


Kriz, göreceli bir olgudur ;

Çünkü krizi kriz yapan; olayın kendisi değil, o olayın kişinin hayatında ne anlama geldiği ve kişinin olay karşısında verdiği tepkidir.

Krize verilen tepkiler, krizi meydana getiren olayın şiddeti, büyüklüğü ve maddi-manevi maliyeti kadar, kişinin yaşına, sosyo-ekonomik özelliklerine, gelişimsel öyküsüne, baş etme ve problem çözme becerilerine ve destek sistemlerine göre de farklılık gösterir...

Kriz sonrası oluşan tepkiler ;

Duygusal tepkiler : Korku, kaygı, panik, kızgınlık, öfke, üzüntü, suçluluk ve çaresizlik...

Düşünsel tepkiler : Şok, inkar ve umutsuzlukla "bu gerçek olamaz", "yapabileceğim hiçbir şey yok", "ne yapsam işe yaramayacak", "yetersizim", "çaresizim", "hiçbir şey değişmeyecek" şeklindeki düşünceler... İsyan ve sorgulama ile "bu neden bizim başımaz geldi" tarzı düşünceler...

Davranışsal tepkiler : Sessizleşme, geri çekilme ve içe kapanma ya da tam tersine aşırı hareketlenme, yerinde duramama ve saldırganlaşma, sigara, alkol ya da madde kullanımına yönelme...

Fizyolojik tepkiler : İştahsızlık, uykusuzluk, gerginlik, nefes darlığı, çarpıntı, mide ağrısı ve bulantısı, baş ağrısı, halsizlik ve isteksizlik...

Krize etkin müdahalenin temel unsurları ;

Krize müdahale iki ana yönde faaliyet gösterir; biri koruma ve önleme, diğeri ise destek ve iyileştirmedir. Amaçları; kişinin günlük hayatına ve işlevselliğine geri dönebilmesini sağlamak, baş etme ve problem çözme becerilerini geliştirerek kaygıyı ve paniği hafifletmek, semptomları azaltmak ve kriz deneyiminden öğrenerek, gelişerek ve güçlenerek çıkabilmelerine destek olabilmektir.

Bunu yaparken, en önemli noktalardan biri krize maruz kalan kişiyi, grubu ya da toplumu öncelikle doğru bilgilendirmek ve belirsizlikleri en aza indirgemek yoluyla kaygıyı ve güvensizliği azaltmaktır. Baş etme ve problem çözme becerilerini geliştirme, yaratıcılık ve esneklik kazandırma, destek sistemlerini harekete geçirme ve koordine etme, ve de hayatı ve yaşanan krizi yeniden anlamlandırma ve yapılandırma krize müdahalenin temel işlevleri arasındadır...

Koruyucu ve önleyici nitelikte çalışmalar, yatırımlar, gerekli teknik, sosyal ve psikolojik eğitimler ile yaşanacak olası krizlere hazırlıklı olmak ve gerek bireysel gerekse toplumsal boyutta kriz ve afet bilincine sahip olmak hayati derecede önemlidir.

Etiketler: kriz, psikoloji



Kriz Kavramı ve Krize Psikolojik Müdahalenin Temel Unsurları-Serap Altekin - CVyolla.com


Yazar hakkında bilgi:
Serap Altekin - CVyolla.com İK Blog sayfasında İnsan Kaynakları makaleleri yazıyor.
Serap Altekin
Uzman Klinik Psikolog, Eğitmen
altekins@yahoo.com

Boğaziçi Üniversitesi Psikoloji mezunu. Boğaziçi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Klinik Psikoloji Yüksek Lisans sahibi. Şu anda aynı üniversitede klinik psikoloji alanında doktora derecesi adayıdır. Ayrıca, Yeditepe Üniversitesi'nde öğretim görevlisidir. Ayrıca, Uzman Klinik Psikolog & Eğitmen olarak çalışmaktadır.


Yazara ait diğer yazılar:
+ Panik Atak
+ Kariyer Planı ve İş Seçimi Kadar Önemli bir Konu : Evlilik Kararı ve Eş Seçimi
+ Yaratıcılık potansiyelini bir beceriye dönüştürmek mümkün...
+ Değişim, varoluşun gereği ve gelişimin temelidir...
+ Öğrenilmiş çaresizlikten toplumsal tepkisizliğe
+ Renklerin Sembolik Anlamları ve Etkileri
+ Tükenmişlik Sendromu
+ İş Hayatında Kadın
+ İş yerinde psikolojik taciz (Mobbing)

+ Yazara ait tüm yazıları görüntüle >>


İnsan Kaynakları uzmanlarına ait kariyer hayatına dair yazılar

Yazarlar